პარტნიორობა
წარმატებისთვის

2026 წლის 28 ივლისს საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტომ მიიღო მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება, რომლითაც დადგინდა ბიზნეს-სუბიექტის მიერ ხელოვნური ინტელექტის საფუძველზე მომუშავე ჩატბოტის გამოყენების სტანდარტი მომხმარებელთან ურთიერთობისას. აღნიშნულზე დეტალურად საუბრობს ბი ვი ქონსალთინგის იურისტი მარიამ ბაღდავაძე.

განსახილველ საქმეში სააგენტომ მოვაჭრის მხრიდან დაადგინა უსამართლო კომერციული საქმიანობის განხორციელების ფაქტი კომპანია „USA2Georgia”-ს მიერ. საქმეში დადგინდა, რომ მომხმარებელი გამოწერილ ნივთებს მოვაჭრისაგან ვერ იღებდა 1 თვის განმავლობაში (მიუხედავად შესაბამისი შეტყობინების მიღებისა), ხოლო ჩატბოტი (K-AI-A) მომხმარებელს ერთი და იგივე პასუხს სცემს: „კურიერმა აიღო ამანათები ლოქერში განსათავსებლად“, რაც არ შეესაბამებოდა რეალობას. ამავდროულად, ცხელ ხაზზე დარეკვისას ზარი წყდებოდა და მომხმარებელს ეგზავნებოდა შეტყობინება, ესარგებლა WhatsApp-ჩატით ან ონლაინ ანგარიშით.
სააგენტომ გადაწყვეტილებაში ყურადღება გაამახვილა შემდეგ მნიშვნელოვან საკითხებზე:

• მოვაჭრის მიერ გამოყენებული K-AI-A სისტემა წარმოადგენს სრულად ავტომატიზებულ, ხელოვნური ინტელექტის ბაზაზე მომუშავე ჩატბოტს. მისთვის დამახასიათებელია შეზღუდული საინფორმაციო ჩარჩო ისეთ გარემოებებში, სადაც ამანათის შესახებ სისტემაში არსებული ინფორმაცია არ ასახავს რეალურ მდგომარეობას და აქვს ნაკლები შესაძლებლობა, მიიღოს ოპერატიული გადაწყვეტილებები მოვაჭრის სახელით. შესაბამისად, ჩატბოტი ვერ უზრუნველყოფს მომხმარებლის მიერ დასმული საკითხის ეფექტურ განხილვას. ჩატბოტის განმეორებადი პასუხი, რომ „კურიერმა აიღო ამანათები ლოქერში განსათავსებლად“ ვერ ჩაითვლება სრულყოფილი ინფორმაციის მიწოდებად და საკითხის ეფექტიან განხილვად, ვინაიდან ეს პასუხი რეალობას არ შეესაბამებოდა;

• დადგინდა მოვაჭრის პასუხისმგებლობა მის მიერ გამოყენებული ავტომატიზებული სისტემის მეშვეობით მიწოდებულ ინფორმაციაზე - თუ მოვაჭრე მომხმარებელთან კომუნიკაციის ან ვალდებულების შესრულების პროცესში იყენებს კომუნიკაციის ალტერნატიულ საშუალებას, იგი პასუხისმგებელია ამ საშუალების მეშვეობით გავრცელებულ ინფორმაციაზე ისევე, როგორც საკუთარ განცხადებებსა და ქმედებებზე. ამდენად, თუ ხელოვნური ინტელექტის ასისტენტის ფუნქციონირების შედეგად მომხმარებელს არ მიეწოდება მომსახურების შესახებ არსებითი ინფორმაცია, რომელიც კონკრეტულ შემთხვევაში საშუალო მომხმარებელს ინფორმირებული გადაწყვეტილების მისაღებად სჭირდება ან ინფორმაცია წარმოდგენილია არასრულად, ამგვარი უმოქმედობა შეიძლება შეფასდეს შეცდომაში შემყვან კომერციულ საქმიანობად;

• სააგენტომ მიუთითა, რომ ინოვაციური ტექნოლოგიების გამოყენების მიუხედავად, ასეთი ტექნოლოგია არ შეიძლება წარმოადგენდეს მომხმარებელთან ურთიერთობის ერთადერთ ან ექსკლუზიურ საშუალებას, როდესაც მომხმარებელს რეალურად არ შეუძლია მოვაჭრესთან კომუნიკაცია.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სცდება კონკრეტული დავის ფარგლებს და აყალიბებს სტანდარტს. კომპანიებისთვის AI აღარ არის მხოლოდ ოპერაციული ეფექტიანობის გაზრდის ინსტრუმენტი, მისი გამოყენება პირდაპირ უკავშირდება მომხმარებელთა უფლებების დაცვასა და რეგულაციურ შესაბამისობას.

ბიზნესისთვის სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება ხელოვნური ინტელექტის სისტემების ისეთი მართვა, რომელიც უზრუნველყოფს ინფორმაციის სიზუსტეს, ეფექტიან კომუნიკაციას და ადამიანის ჩართულობის რეალურ შესაძლებლობას, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც სისტემა ვერ უზრუნველყოფს მომხმარებლისათვის სწორი ინფორმაციის მიწოდებას. ბიზნესში AI-ის აქტიური გამოყენების პირობებში სწორედ მსგავსი გადაწყვეტილებები განსაზღვრავს, თუ რა სტანდარტებით შეფასდება მომავალში ტექნოლოგიის პასუხისმგებლიანი გამოყენება საქართველოში.

2026 წლის 9 ივლისს მნიშვნელოვანი ცვლილებები შევიდა შრომით იმიგრანტსა და თვითდასაქმებულ უცხოელზე შრომითი საქმიანობის უფლების გაცემის წესში. ცვლილებების შესახებ დეტალურად საუბრობს იურიდიული ფირმა ბი ვი ქონსალთინგის მმართველი პარტნიორი - ვახტანგ შურღაია.

შრომითი საქმიანობის უფლების გაცემის წესში შესული ცვლილებები არსებითად შეეხება რამდენიმე მიმართულებას. უპირველეს ყოვლისა, დადგენილება აღარ ითვალისწინებს ადგილობრივი დამსაქმებლის მიერ ვაკანსიის წინასწარ გამოცხადების ვალდებულებას. სანაცვლოდ, თუკი ადგილობრივი დამსაქმებელი გეგმავს კალენდარული წლის განმავლობაში დაასაქმოს უცხო ქვეყნის 5 მოქალაქეზე მეტი ან უცხო ქვეყნის მოქალაქეების რაოდენობა აღემატება მასთან დასაქმებული პირების საერთო რაოდენობის 5 პროცენტს, იგი ვალდებულია, განაცხადის გაკეთებამდე არანაკლებ 10 სამუშაო დღით ადრე სააგენტოს შეუთანხმოს წლიური კვოტა პორტალის მეშვეობით.

კვოტის მოპოვებისათვის აუცილებელია შემოსავლების სამსახურის მიერ გაცემული დოკუმენტი, რომლითაც დასტურდება, რომ დამსაქმებლის წლიური ბრუნვა შრომითი საქმიანობის უფლების მოპოვების მსურველ თითოეულ უცხოელზე 50 000 ლარზე ნაკლები არ არის. თუ ადგილობრივი დამსაქმებელი არ არის რეგისტრირებული დღგ-ის გადამხდელად, მან ზემოხსენებული ცნობის ნაცვლად უნდა წარადგინოს კომპეტენტური ორგანოს/პირის მიერ გაცემული სათანადო ცნობა, რომლითაც დასტურდება, რომ იგი არ არის რეგისტრირებული დღგ-ის გადამხდელად და ცნობის გაცემის წინა უწყვეტი 12 კალენდარული თვის განმავლობაში მისი ბრუნვა შრომითი საქმიანობის უფლების მოპოვების მსურველ თითოეულ უცხოელზე არ არის 50 000 ლარზე ნაკლები. აღნიშნული დოკუმენტის წარდგენის ვალდებულება არ ვრცელდება მაშინ, როდესაც დამსაქმებელს არ ჰყავს დასაქმებული 3 უცხოელზე მეტი და მისი დაფუძნებიდან/რეგისტრაციიდან გასულია არაუმეტეს 3 თვე.

შედეგად, სააგენტო დამსაქმებელს განუსაზღვრავს წლიურ კვოტას, რომლის ფარგლებშიც მას ექნება უფლება, კალენდარული წლის განმავლობაში წარადგინოს განაცხადები მასთან დასაქმების მსურველ უცხოელებზე შრომითი საქმიანობის უფლების მოთხოვნის მიზნით. კვოტა შესაძლებელია გაიზარდოს საჭიროების შემთხვევაში, დასაბუთებული მოთხოვნის წარდგენისას.

საყურადღებოა, რომ თუ ადგილობრივი დამსაქმებელი კალენდარული წლის განმავლობაში მის მიმართ განსაზღვრულ კვოტას სრულად არ აითვისებს, სააგენტო უფლებამოსილია, ამ დამსაქმებელთან მიმართებით მომდევნო წლის კვოტის განსაზღვრისას შეამციროს კვოტა.

ცვლილების შედეგად დაზუსტდა, რომ შრომითი საქმიანობის უფლების მოსაპოვებლად იმიგრანტის პასპორტის მოქმედების ვადა არ უნდა იყოს 6 თვეზე ნაკლები. ამასთან, შრომითი საქმიანობის უფლების ხელახალი მოპოვების/შეტყობინების ვალდებულება დამსაქმებელზე არ ვრცელდება მაშინ, როდესაც ხელშეკრულებაში განხორციელებული ცვლილებები შეეხება მხოლოდ დასაქმებული შრომითი იმიგრანტის მიერ დაკავებული პოზიციის დონეს, ხელფასს ან სამუშაო განრიგს.

დადგენილებაში გათვალისწინებულ იქნა ის შემთხვევებიც, რომლებზეც არ ვრცელდება საქმიანობის უფლების მოპოვების ვალდებულება. მათ შორისაა მოკლევადიანი პროფესიული საქმიანობა/მომსახურება. დადგენილების თანახმად, მისი ვადა არ უნდა აღემატებოდეს შრომითი იმიგრანტის მიერ ქვეყანაში მოკლევადიანი პროფესიული საქმიანობის დაწყების დღიდან კალენდარული წლის განმავლობაში ჯამურად 4 თვეს, არაუმეტეს შრომითი იმიგრანტის ქვეყანაში კანონიერად ყოფნის პერიოდისა.

ამასთან, შრომითი იმიგრანტის მიერ მოკლევადიანი პროფესიული საქმიანობის განხორციელების დაწყებამდე განისაზღვრა ადგილობრივი დამსაქმებლის/მომსახურების ორგანიზატორის ვალდებულება, დაარეგისტრიროს შრომითი იმიგრანტი სპეციალურ ელექტრონულ სისტემაში შემდეგ მისამართზე: www.labourmigration.moh.gov.ge და წარადგინოს შემდეგი ინფორმაცია ადგილობრივი დამსაქმებლის/მომსახურების ორგანიზატორის, ინფორმაციის წარდგენაზე პასუხისმგებელი პირის, მოკლევადიანი პროფესიული საქმიანობის განმახორციელებელი შრომითი იმიგრანტის შესახებ.

და ბოლოს, დადგენილება განსაზღვრავს შემთხვევებს, როდესაც შრომითი იმიგრანტის მიერ განხორციელებული საქმიანობა არ ჩაითვლება მოკლევადიან პროფესიულ საქმიანობად. მაგალითად, თუ იმიგრანტი არ არის სათანადო წესით რეგისტრირებული პორტალზე, საქართველოში იმყოფება კანონიერი საფუძვლის გარეშე ან ახორციელებს დადგენილებით განსაზღვრულ 0-კვოტიან საქმიანობას.

2026 წლის 29 მაისს ძალაში შევიდა „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონში შეტანილი ცვლილებები, რომელიც შეეხება სახელმწიფო შესყიდვების პროცესში მონაწილე როგორც ფიზიკურ, ისე იურიდიულ პირებს. კანონის განმარტებითი ბარათის თანახმად, ცვლილებები მიზნად ისახავს სახელმწიფო შესყიდვების სისტემის სრულყოფას, გამჭვირვალობისა და კონკურენტული გარემოს გაძლიერებას, ასევე სახელმწიფო შესყიდვებში ახალი მექანიზმების დანერგვასა და არსებული პროცედურების დახვეწას. ცვლილებებზე დეტალურად ბი ვი ქონსალთინგის მმართველი პარტნიორი ვახტანგ შურღაია საუბრობს.

უპირველესად უნდა აღინიშნოს, რომ კანონში შეტანილი ცვლილებების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სიახლეა „ეკონომიკური ოპერატორის“ ცნების განსაზღვრა. აღნიშნული ტერმინი მოიცავს ნებისმიერ ფიზიკურ ან იურიდიულ პირს, პირთა გაერთიანებასა და სხვა ორგანიზაციულ წარმონაქმნს, რომელიც ბაზარზე საქონლის მიწოდების, სამუშაოს შესრულების ან მომსახურების გაწევის შეთავაზებას ახორციელებს. ახალი რეგულაციების მიზანია სახელმწიფო შესყიდვების პროცესში არაკეთილსინდისიერი მონაწილეობის პრევენცია. კერძოდ, სახელმწიფო შესყიდვის ხელშეკრულების დადება შეიზღუდება იმ ეკონომიკური ოპერატორებისთვის, რომლებიც პირდაპირ ან ირიბად დაკავშირებულნი არიან შავ სიაში რეგისტრირებულ სუბიექტებთან. შეზღუდვა გავრცელდება როგორც იმ შემთხვევებზე, როდესაც ეკონომიკური ოპერატორის დამფუძნებელი ან წილის მფლობელი შავ სიაში რეგისტრირებული პირია, ასევე მაშინ, როდესაც ასეთ პირს სხვა ეკონომიკურ ოპერატორში ხელმძღვანელობითი ან წარმომადგენლობითი ფუნქცია აქვს ან ფლობს კანონით განსაზღვრულ წილს.

ამასთან, გამკაცრდა პასუხისმგებლობის ზომებიც. თუ მიმწოდებელი ხელშეკრულების დადების უფლების მოპოვების მიზნით არაკეთილსინდისიერ ქმედებას ჩაიდენს, შესაძლებელია მისი შავ სიაში რეგისტრაციის ორ წლამდე ვადით.

გარდა ზემოხსენებული სიახლისა, მნიშვნელოვანია, რომ ცვლილებების შედეგად სახელმწიფო შესყიდვების სისტემას დაემატა ორი ახალი მექანიზმი - ჩარჩოშეთანხმება და ელექტრონული კატალოგი. აღნიშნული ინსტრუმენტები მიზნად ისახავს შესყიდვების პროცესის გამარტივებას, მოქნილობის გაზრდასა და როგორც შემსყიდველი ორგანიზაციების, ისე ეკონომიკური ოპერატორებისათვის უფრო ეფექტიანი გარემოს შექმნას.

აღსანიშნავია, რომ ელექტრონული კატალოგი ეკონომიკურ ოპერატორებს საშუალებას მისცემს, საკუთარი საქონელი, მომსახურება ან სამუშაო ელექტრონულ პლატფორმაზე განათავსონ და შესყიდვებში მონაწილეობა გამარტივებული წესით მიიღონ. ეს მექანიზმი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იქნება სტანდარტიზებული და განმეორებითი შესყიდვებისთვის, სადაც დროისა და ადმინისტრაციული რესურსების დაზოგვა არსებით როლს თამაშობს.

როგორც აღინიშნა, გარდა ელქტრონული კატალოგისა კანონში შეტანილი ცვლილებებით ვხვდებით ჩარჩოშეთანხმების ინსტრუმენტს. მისი მთავარი არსი მდგომარეობს იმაში, რომ ჩარჩოშეთანხმების ფარგლებში მხარეებს წინასწარ შეუძლიათ შეთანხმდენენ სახელმწიფო შესყიდვის ხელშეკრულების ძირითად პირობებზე, მათ შორის მოსალოდნელ ფასსა და საჭიროების შემთხვევაში რაოდენობაზე. აღსანიშნავია, რომ ჩარჩოშეთანხმების ორივე მხარეს შეიძლება წარმოადგენდეს როგორც ერთი, ისე რამდენიმე სუბიექტი.

ზემოხსენებული მექანიზმებთან ერთად, სახელმწიფო შესყიდვების პროცესის ეფექტურობის გაზრდის მიზნით, საკანონმდებლო რეგულირება ასევე გავრცელდა ქვეკონტრაქტორებზე. პროექტის თანახმად ქვეკონტრაქტორი არის პირი, რომელსაც ძირითადი მიმწოდებელი კანონით დადგენილი წესით გადასცემს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების ნაწილს. თუმცა, პროცესის მეტი კონტროლისთვის, კანონი აწესებს სავალდებულო შეტყობინების პრინციპს: ეკონომიკური ოპერატორი ვალდებულია აცნობოს შემსყიდველს ქვეკონტრაქტორის ჩართულობის შესახებ, თუ ეს უკანასკნელი ასრულებს ხელშეკრულების საერთო ღირებულების სულ მცირე 10%-ს, ან ხელშეკრულების იმ კონკრეტულ, მნიშვნელოვან ნაწილს, რომელიც წინასწარ იყო განსაზღვრული სატენდერო დოკუმენტაციით. ამასთან, გაიმიჯნა მხარეთა სამართლებრივი პასუხისმგებლობებიც, რაც შემსყიდველს დამატებით გარანტიებს უქმნის. კანონის თანახმად, ქვეკონტრაქტორის მიერ განხორციელებულ ნებისმიერ ქმედებასა თუ შესრულებულ სამუშაოზე სრული პასუხისმგებლობა კვლავ ძირითად მიმწოდებელს ეკისრება. ხოლო, რაც შეეხება ქვეკონტრაქტორების გამოყენებასთან დაკავშირებულ საკითხებს და უფრო დეტალურ წესებს, ისინი სამომავლოდ ცალკეული კანონქვემდებარე აქტით დარეგულირდება.

ცვლილებების შედეგად, შემსყიდველ ორგანიზაციებს უფლება მიეცათ დაადისკვალიფიცირონ ის პრეტენდენტები, რომელთა ხელმძღვანელი პირები (დირექტორი ან/და პარტნიორი) ნასამართლევია ფინანსური თუ სამოხელეო დანაშაულისთვის.

ამავდროულად, სისტემური ეფექტურობისა და რესურსების ოპტიმიზაციისთვის, კანონში შეტანილი ცვლილებებით დაინერგა ცენტრალიზებული შესყიდვების პრაქტიკა. ახალი მიდგომით, სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელება მთავრობას პირდაპირ შეეძლება ცენტრალურ შემსყიდველ ორგანოს მეშვეობით. ასევე, სხვადასხვა სახელმწიფო უწყებებს ეძლევათ შესაძლებლობა, ოფიციალური მიმართვის საფუძველზე, საკუთარი შესყიდვების წარმოება მიანდონ ცენტრალიზებულ შემსყიდველ ორგანოს.

ბოლო წლებში ხელოვნური ინტელექტის (AI) გამოყენება ბიზნესში სწრაფად იზრდება. კომპანიები აქტიურად იყენებენ AI ინსტრუმენტებს ტექსტების, დიზაინის, პროგრამული კოდის, მარკეტინგული მასალებისა და სხვა კრეატიული პროდუქტის შესაქმნელად. თუმცა, ამ პროცესს თან ახლავს მნიშვნელოვანი სამართლებრივი კითხვა - ვის ეკუთვნის ასეთ პროდუქტზე საავტორო უფლება?

აღნიშნული საკითხი ჯერ კიდევ არ არის ერთმნიშვნელოვნად დარეგულირებული და პრაქტიკაში არაერთ რისკს ქმნის. კლასიკური გაგებით, საავტორო უფლება წარმოიშობა ადამიანის მიერ შექმნილ ნამუშევარზე. შესაბამისად, მთავარი კითხვა მდგომარეობს შემდეგში - თუ ნაწარმოები შექმნილია ხელოვნური ინტელექტის მიერ, შეიძლება თუ არა ის საერთოდ ჩაითვალოს საავტორო სამართლის ობიექტად?

„არაჰუმანური“ არსების, როგორც საავტორო უფლების სუბიექტის არსებობა იმთავითვე გამოირიცხებოდა ე.წ. „მაიმუნის სელფის“ საქმეში (Naruto v. Slater). 2018 წელს აშშ-ს მეცხრე სააპელაციო ოლქის სასამართლომ დაადგინა, რომ მაიმუნს არ ეკუთვნის საავტორო უფლება იმ ფოტოზე, რომელიც თავად გადაიღო. აღნიშნულ მიდგომას აშშ-ს საავტორო ოფისი არაერთ გადაწყვეტილებაში იყენებდა ანალოგიად იმის დასასაბუთებლად, რომ ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული ნაწარმოები ვერ იქნება საავტორო უფლების ობიექტი.

არაერთ იურისდიქციაში მიდგომა დღესაც მსგავსია: თუ ნაწარმოები შექმნილია ადამიანის საკმარისი შემოქმედებითი ჩართულობის გარეშე, მასზე საავტორო უფლება არ ვრცელდება.

ვინ შეიძლება ჩაითვალოს ავტორად?

1. მომხმარებელი

თუ ადამიანი განსაზღვრავს ამოცანას, აკეთებს დეტალურ ინსტრუქციებს (prompt), ახდენს შედეგის რედაქტირებას და საბოლოო ფორმას აძლევს ნაწარმოებს, შესაძლოა ის ჩაითვალოს ავტორად.

2. AI პლატფორმა

ზოგიერთ შემთხვევაში, პლატფორმის პირობები (Terms of Use) განსაზღვრავს, ვის გადაეცემა შექმნილი კონტენტის გამოყენების უფლება. ხშირად კომპანიები მომხმარებელს აძლევენ შექმნილი ნაწარმოების გამოყენების ფართო უფლებას, მაგრამ არა ექსკლუზიურ საკუთრებას.

თეორიული მიდგომების გარდა, უკვე არსებობს არაერთი მნიშვნელოვანი საქმე, რომელიც გვიჩვენებს, როგორ ვითარდება სამართლებრივი პრაქტიკა ამ საკითხთან დაკავშირებით:

1. Thaler v. Perlmutter - აშშ

2023 წელს აშშ-ს საოლქო სასამართლომ საქმეში Thaler v. Perlmutter კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებულ ნაწარმოებზე საკუთრების უფლება არ ვრცელდება. სასამართლო პრაქტიკისა და აშშ-ს საავტორო ოფისის მითითებების ერთობლიობა ადგენს, რომ მოქმედი სამართლის ფარგლებში AI-ის მიერ გენერირებულ ნამუშევრებზე საავტორო უფლება არ ეკუთვნის არცერთ სუბიექტს: არც AI ინსტრუმენტის შემქმნელს, არც თავად სისტემას და არც იმ პირს, რომელიც ქმნის „პრომპტს“. შესაბამისად, ასეთი ნამუშევრები ამ ეტაპზე განიხილება, როგორც საჯარო დომენში არსებული (public domain) ობიექტები, რომლებიც არ სარგებლობს საავტორო სამართლის დაცვით.

1. Infopaq International A/S v Danske Dagblades Forening (საქმე C-5/08)

ევროკავშირის მართლმსაჯულების სასამართლომ (CJEU) საქმეში Infopaq International A/S v Danske Dagblades Forening დაადგინა, რომ საავტორო უფლება არსებობს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ნამუშევარი არის ორიგინალური და გამომდინარეობს „ავტორის საკუთარი ინტელექტუალური შემოქმედებიდან“. მიუხედავად ამისა, ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოების პრეროგატივაა განსაზღვრონ, შეიძლება თუ არა AI-ის მიერ გენერირებული შედეგი აკმაყოფილებდეს ამ მოთხოვნას.

მაგალითად, გერმანიის საავტორო სამართლის მიხედვით, ნამუშევრის დასაცავად აუცილებელია ავტორის „საკუთარი ინტელექტუალური შემოქმედება“. შესაბამისად, მიიჩნევა, რომ კომპიუტერული პროგრამა არ შეიძლება იყოს ავტორი და ინტელექტუალური შემოქმედება აუცილებლად უნდა მოდიოდეს ადამიანისაგან.  ანალოგიურად, საფრანგეთში მოქმედი მიდგომის მიხედვით, ავტორად შეიძლება ჩაითვალოს მხოლოდ ფიზიკური პირი, ხოლო ორიგინალურობა მოითხოვს ავტორის „პირად კვალს ან ინტელექტუალურ ძალისხმევას“.

1. „Midjourney“-ის ქეისი - ნაწილობრივი დაცვა

ჯეისონ მ. ალენმა გამოიყენა AI პროგრამა სურათის (“Théâtre D’opéra Spatial”) შექმნის პროცესში. ნამუშევარი სრულად ციფრულია და დიდწილად პროგრამის მიერ არის გენერირებული, თუმცა მის მიერ მიწოდებულ „პრომპტზე“ დაყრდნობით. აშშ-ს საავტორო ოფისმა დაადგინა, რომ ალენი არ წარმოადგენდა ნამუშევრის ავტორს. გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ „მისი ერთადერთი წვლილი Midjourney-ის მიერ შექმნილ გამოსახულებაში იყო ტექსტური პრომპტის შეყვანა, რომელმაც გამოიწვია მისი გენერირება“, რის შემდეგაც მან განახორციელა გარკვეული ვიზუალური ცვლილებები.

აღსანიშნავია, რომ წინანდელ მითითებებში ოფისი აღნიშნავდა: „როდესაც AI ტექნოლოგია იღებს მხოლოდ პრომპტს ადამიანისგან და მის საფუძველზე ქმნის კომპლექსურ წერილობით, ვიზუალურ ან მუსიკალურ ნამუშევრებს, ავტორობის ტრადიციული ელემენტები განისაზღვრება და ხორციელდება ტექნოლოგიის და არა ადამიანის/მომხმარებლის მიერ.“

რა პერსპექტივა აქვს საქართველოში ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებულ ნაწარმოებზე საავტორო უფლების გავრცელებას?

საქართველოს კანონმდებლობა პირდაპირ არ არეგულირებს AI-ის მიერ შექმნილ ნაწარმოებზე საავტორო უფლების გავრცელების საკითხს. შესაბამისად, მოქმედებს ზოგადი პრინციპი - „საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით, ავტორი არის  ფიზიკური პირი, რომლის ინტელექტუალურ-შემოქმედებითი საქმიანობის შედეგადაც შეიქმნა ნაწარმოები. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ სრულად ავტომატურად გენერირებული ნაწარმოები შესაძლოა საერთოდ ვერ მოექცეს საავტორო სამართლის დაცვის ქვეშ.

AI-ის მიერ შექმნილი ნაწარმოების გამოყენება არ არის მხოლოდ ტექნოლოგიური საკითხი - მას ახლავს სამართლებრივი რისკებიც. კერძოდ, შესაძლოა კომპანიამ ვერ დაიცვას AI-ის მიერ გენერირებული ნაწარმოები საავტორო უფლებით. ამასთან, შესაძლოა, ამგვარი ნაწარმოები, თავის მხრივ, არღვევდეს მესამე პირთა საავტორო უფლებებს. 

ხელოვნური ინტელექტის ირგვლივ არსებული ეს დისკუსია აჩვენებს, რომ საავტორო სამართალი დღეს მნიშვნელოვანი ტრანსფორმაციის ეტაპზეა. ტრადიციული კრიტერიუმები, რომლებიც ავტორობას ადამიანის შემოქმედებით საქმიანობას უკავშირებს, ახალი ტექნოლოგიების პირობებში გადახედვასა და გადაფასებას საჭიროებს. საერთაშორისო პრაქტიკა ამ ეტაპზე ერთმნიშვნელოვან პასუხს არ იძლევა, თუმცა, მკაფიოდ იკვეთება ტენდენცია, რომ ადამიანის როლი კვლავ ცენტრალურ ელემენტად რჩება. შესაბამისად, AI-ის განვითარებასთან ერთად, მოსალოდნელია, რომ სამართლებრივი ჩარჩოებიც ეტაპობრივად დაკონკრეტდება და შემოთავაზებული იქნება უფრო მკაფიო წესები ამ სფეროში.

2026 წლის 1 აპრილს გამოქვეყნდა საქართველოს კანონი „ფაქტორინგის შესახებ“, რომელიც არეგულირებს ფაქტორინგის ინსტიტუტს. ფაქტორინგი წარმოადგენს ფინანსურ ინსტრუმენტს, რომელიც განსაკუთრებით მიმზიდველია ბიზნესისთვის ლიკვიდობის მართვისა და ფულადი ნაკადების ოპტიმიზაციის თვალსაზრისით. ამასთან, ფაქტორინგული კომპანია, როგორც სპეციალიზებული სუბიექტი, შეიძლება იქცეს მოქნილ ალტერნატივად კომერციული ბანკების, მიკრობანკებისა და მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების მიმართ, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როდესაც ბიზნესს სჭირდება სწრაფი დაფინანსება დებიტორული დავალიანებიდან გამომდინარე და ნაკლები ბიუროკრატიული ბარიერები. მაგალითად, ფაქტორინგის გამოყენებას შეუძლია აღმოფხვრას კონსიგნაციასთან დაკავშირებული ფინანსური ბარიერები, რის შედეგადაც თანხის მიღება აღარ იქნება დაკავშირებული ხანგრძლივ დროის მონაკვეთთან.

ფაქტორინგზე დეტალურად გვესაუბრება ბი ვი ქონსალთინგის მმართველი პარტნიორი ვახტანგ შურღაია.

კანონის თანახმად, ფაქტორინგი არის გარიგება, რომელიც გულისხმობს ძირითადი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დებიტორული დავალიანების გადაცემას და რეგისტრირებულია ფაქტორინგის რეესტრში, რის შედეგადაც დებიტორული დავალიანებიდან გამომდინარე მოთხოვნაზე საკუთრების უფლება შესაბამის ფაქტორს გადაეცემა.

რაც შეეხება ხელშეკრულების მხარეებს, მოთხოვნის დამთმობი მხარე შეიძლება იყოს ნებისმიერი იურიდიული პირი ან ინდივიდუალური მეწარმე, აგრეთვე სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი, რომელიც გადასცემს ძირითადი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დებიტორულ დავალიანებას ფაქტორს ფაქტორინგის ხელშეკრულების შესაბამისად. მეორე მხრივ, ფაქტორი შეიძლება იყოს კომერციული ბანკი, მიკრობანკი, მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია ან ფაქტორინგული კომპანია.

კანონი ფაქტორინგზე ზედამხედველ ორგანოდ განსაზღვრავს საქართველოს ეროვნულ ბანკს და ფაქტორებს უწესებს რიგ მოთხოვნებს. მაგალითად, სავალდებულოა, ფაქტორი საქმიანობდეს მხოლოდ შპს-ს ან სს-ს სამართლებრივი ფორმით, ჰქონდეს განაღდებული კაპიტალი მინიმუმ 300 000 ლარის ოდენობით და მისი მართვის ორგანიზაციული სტრუქტურა მოიცავდეს სამეთვალყურეო საბჭოს.

ფაქტორი უფლებამოსილია, განახორციელოს მხოლოდ ფაქტორინგი და მასთან დაკავშირებული მომსახურება, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც იგი წარმოადგენს კომერციულ ბანკს, მიკრობანკს ან მიკროსაფინანსო ორგანიზაციას. ამავდროულად, არავის აქვს უფლება, განახორციელოს ფაქტორინგული საქმიანობა ეროვნულ ბანკში რეგისტრაციის გარეშე. აღსანიშნავია, რომ ფაქტორინგულ კომპანიად რეგისტრაციის ვალდებულება წარმოიშვება იმ შემთხვევაში, თუ კომპანიას მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულების შედეგად, ერთდროულად აქვს მოთხოვნის უფლება სულ მცირე 5 (ხუთ) დებიტორულ დავალიანებაზე.

ხაზგასასმელია, რომ კანონი ითვალისწინებს ფაქტორინგის რამდენიმე სახეს. მათ შორის:

• ფაქტორინგი რეგრესის უფლებით - ამ დროს ფაქტორს აქვს რეგრესის უფლება მოთხოვნის დამთმობი მხარის მიმართ, თუ მოვალემ არ დაფარა შესაბამისი კრედიტორული დავალიანება;

• რევერსიული ფაქტორინგი - ფაქტორი იღებს ვალდებულებას, დაფაროს მოვალის დებიტორული დავალიანება მისი კრედიტორის მიმართ, რაც, თავის მხრივ, საჭიროებს კრედიტორის წინასწარ წერილობით თანხმობას.

კანონი განსაზღვრავს აგრეთვე იმ სანქციების სახეებს, რომლებიც შეიძლება გამოყენებულ იქნას როგორც ფაქტორებისა და ფაქტორინგული პლატფორმის, ისე - მათი ადმინისტრატორების მიმართ, მათ შორისაა: წერილობითი გაფრთხილება, ჯარიმა, რეგისტრაციის გაუქმება და ა.შ.

2024 წლის განმავლობაში საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ დააკმაყოფილა 18 შუამდგომლობა უცხოური საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულების შესახებ. პრაქტიკის ანალიზი ცხადყოფს, რომ არბიტრაჟის მეშვეობით დავის გადაწყვეტის ხერხს ხშირად მიმართავენ ბიზნეს-სუბიექტები, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც სამართლებრივი ურთიერთობა უცხოურ კომპანიასთან/ფიზიკურ პირთან მყარდება.

იმისათვის, რომ საქართველოს საზღვრებს გარეთ გამოტანილ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებას ჰქონდეს სავალდებულო მოქმედების ძალა საქართველოს ტერიტორიაზე, აუცილებელია მისი ცნობა-აღსრულების პროცედურის დაწყება საქართველოს უზენაეს სასამართლოში.

იურიდიული ფირმა ბი ვი ქონსალთინგის იურისტი მარიამ ბაღდავაძე, „ბიზნეს მრჩეველის“ რუბრიკაში გვიზიარებს პრაქტიკულ რჩევებს საქართველოს ფარგლებს გარეთ გამოტანილი საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულებისათვის. 

როგორია ცნობა-აღსრულების პროცედურა?

პროცედურის დასაწყებად საჭიროა, პირმა მიმართოს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს წერილობითი შუამდგომლობით და მოითხოვოს შესაბამისი გადაწყვეტილების საქართველოს მთელს ტერიტორიაზე ცნობა-აღსრულება. განცხადებას უნდა ერთვოდეს შემდეგი დოკუმენტები:

• საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების სათანადოდ დამოწმებული დედანი;
• საარბიტრაჟო შეთანხმების დედანი ან მისი სათანადოდ დამოწმებული ასლი;
• ამონაწერი მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან, თუ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების მხარე იურიდიული პირია;
• მინდობილობა, თუ განცხადება შეაქვს წარმომადგენელს;
• მტკიცებულება, რომ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილება არ აღსრულებულა იმ ქვეყანაში, რომლის ტერიტორიაზეც იგი გამოვიდა;
• სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი ქვითარი (150 ლ).

მხარემ უნდა წარმოადგინოს ასევე ქართულ ენაზე იმ  საბუთების სათანადოდ დამოწმებული თარგმანი, რომელიც არ არის შედგენილი ქართულ ენაზე. დამატებით, შუამდგომლობა უნდა შეიცავდეს მოთხოვნას შესაბამისი გადაწყვეტილების ცნობისა და აღსრულების შესახებ, ასევე, საარბიტრაჟო მოპასუხის იურიდიულ მისამართს. განმცხადებელმა უნდა დაასაბუთოს, რა საფუძვლით სურს ამ პროცედურის განხორციელება საქართველოს ტერიტორიაზე და რატომ წარმოადგენს უფლებამოსილ სასამართლოს საქართველოს უზენაესი სასამართლო.

რამ შეიძლება დააბრკოლოს გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულება?

„არბიტრაჟის“ შესახებ საქართველოს კანონის თანახმად, სასამართლოს საკუთარი ინიციატივით შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შეუძლია მხოლოდ 2 გარემოების არსებობისას:

• თუ საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, დავა არ შეიძლება იყოს საარბიტრაჟო განხილვის საგანი (დავა არბიტრაჟუუნაროა);
• გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულება ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს.

საარბიტრაჟო მოპასუხეს მოსამართლის მიერ განსაზღვრულ ვადაში უფლება აქვს, მიუთითოს ერთ-ერთი შემდეგი საფუძვლების შესახებ, რაც დადასტურების შემთხვევაში გამორიცხავს გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულებას:

• საარბიტრაჟო შეთანხმება გააფორმა არაუფლებამოსილმა პირმა;
• მხარეს საარბიტრაჟო პროცესში არ მიეცა შესაძლებლობა, წარმოედგინა საკუთარი პოზიცია/დაეცვა თავისი ინტერესები;
• საარბიტრაჟო გადაწყვეტილება სცდება მხარის მოთხოვნის ფარგლებს;
• დავის განმხილველი არბიტრაჟის შემადგენლობა იყო არაუფლებამოსილი;
• გადაწყვეტილება არ შესულა კანონიერ ძალაში ან/და იგი გააუქმა ან შეაჩერა იმ ქვეყნის სასამართლომ, სადაც ეს გადაწყვეტილება გამოვიდა.

მხედველობაშია მისაღები, რომ ამ საფუძვლებით სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, განმცხადებელს უარი უთხრას შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე, თუ საარბიტრაჟო მოპასუხემ არ გააკეთა შესაბამისი შეცილება მოსამართლის მიერ განსაზღვრულ ვადაში. ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ მსგავსი შეცილება განხორციელდა, განმცხადებელი უფლებამოსილია, სასამართლოს წარუდგინოს საკუთარი მოსაზრება და დაამტკიცოს ზემოთ ჩამოთვლილი საფუძვლების არ-არსებობა.

2026 წლის 12 იანვრიდან ძალაში შევიდა საქართველოს მთავრობის დადგენილება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის გაცვლისა და პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების წინაპირობების დამტკიცების შესახებ. სახელმწიფოს კუთვნილი უძრავი ქონების პრივატიზების წესებზე საუბრობს იურიდიული ფირმა ბი ვი ქონსალთინგის მმართველი პარტნიორი, ვახტანგ შურღაია.

„სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, არსებობს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების პრივატიზების რამდენიმე გზა:

• აუქციონი;
• პირდაპირი მიყიდვა;
• უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა.

კანონის თანახმად, უძრავი ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზება შეიძლება განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის დადგენილებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. მთავრობის ახალი დადგენილების თანახმად კი განისაზღვრა პირდაპირი მიყიდვის წინაპირობები (მათ შორის და არა მხოლოდ):

• საპრივატიზებო უძრავ ნივთზე არანაკლებ 100 000 000 ლარის ოდენობის ინვესტიციის განხორციელების პირობა;
• უძრავი ქონების დაინტერესებული პირის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის მომიჯნავედ არსებობა, როდესაც მას საკუთარ უძრავ ნივთზე განხორციელებული აქვს არანაკლებ 100 000 000 ლარის ინვესტიცია/დანახარჯი;
• სახელმწიფო უწყების/მუნიციპალიტეტის დასაბუთებული შუამდგომლობა სახელმწიფოებრივი/საზოგადოებრივი მნიშვნელობის პროექტის განხორციელებისა თუ დადგენილებით გათვალისწინებული სხვა მიზნით;
• საქართველოს მთავრობის დადგენილებებით დამტკიცებული სახელმწიფო პროგრამები.
სახელმწიფო ქონების პირდაპირი მიყიდვა ხორციელდება საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილების საფუძველზე, ქონების მმართველის მიერ. ხელშეკრულება მხარეებს შორის იდება საქართველოს მთავრობის მიერ სათანადო აქტის მიღებიდან 3 თვის ვადაში, დამატებითი პროცედურების გარეშე, ხოლო ვადის გასვლის შემთხვევაში აქტი კარგავს ძალას.

მეორე მხრივ, აუქციონის გზით პრივატიზება ხორციელდება საჯარო ან ელექტრონული აუქციონის ფორმით. პრივატიზების შესახებ ინფორმაცია განთავსდება ელექტრონული აუქციონის სისტემის ვებგვერდზე (www.eauction.ge) ან ქონების სააგენტოს ოფიციალურ ვებგვერდზე (www.privatization.ge). აუქციონში მონაწილეობის აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს უპირობო და გამოუხმობი საბანკო გარანტიის/ბეს წარდგენა, რომლის ოდენობას უფლებამოსილი ორგანო ინდივიდუალურად განსაზღვრავს.

უძრავი ნივთის აუქციონის ფორმით პრივატიზებისას შესაბამისი ხელშეკრულება იდება აუქციონის ჩატარებიდან 45 კალენდარული დღის ვადაში. მყიდველი ვალდებულია, პრივატიზების განმახორციელებელი ორგანოს მიერ დადგენილ ვადაში უზრუნველყოს საპრივატიზებო საფასურის გადახდა და წარუდგინოს მას საპრივატიზებო საფასურის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი. ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტის წარმოდგენიდან 30 კალენდარულ დღეში სახელმწიფო ქონების განმკარგავი სუბიექტი გასცემს ვალდებულების შესრულების დადასტურებას, რაც საჯარო რეესტრში შესაბამისი ვალდებულების გაუქმების/ცვლილების რეგისტრაციის საფუძველია.

გასათვალისწინებელია, რომ პრაქტიკაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება აუქციონის წესებისა და პირობების ზუსტ დაცვას. სახელმწიფო ქონების აუქციონის ფორმით განკარგვისას დადგენილი მოთხოვნების დარღვევა იწვევს პირგასამტეხლოს დაკისრებას, რომლის ოდენობა და წესი განისაზღვრება საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის ბრძანებით.

ბიზნესი ხშირად აწყდება კონკურენტი კომპანიების მხრიდან არაკეთილსინდისიერ კონკურენციას, რაც მნიშვნელოვან რისკებს ქმნის, როგორც მომხმარებლისთვის, ასევე თავად კომპანიისთვის ბაზარზე ნორმალური ოპერირებისთვის. იმაზე, თუ რა შეიძლება მიჩნეულ იქნეს მსგავს ქმედებად კანონისა და სააგენტოს პრაქტიკის მიხედვით, საუბრობს იურიდიული ფირმა ბი ვი ქონსალთინგის მმართველი პარტნიორი - ვახტანგ შურღაია.

კანონის მიხედვით, არაკეთილსინდისიერი კონკურენცია შესაძლოა გამოიხატოს ეკონომიკური აგენტის ისეთ ქმედებაში, რომელიც ეწინააღმდეგება საქმიანი ეთიკის ნორმებს და ლახავს კონკურენტის/მომხმარებლის ინტერესებს. მაგალითად:

• საქონლის ან/და მომსახურების თაობაზე ისეთი ინფორმაციის გადაცემა, რომელიც მომხმარებელს არასწორ წარმოდგენას უქმნის;
• კონკურენტის რეპუტაციის შელახვა (არასწორი წარმოდგენის შექმნა), უსაფუძვლო კრიტიკა ან დისკრედიტაცია;
• კონკურენტის/მესამე პირის საქონლის ფორმის, შეფუთვის ან გარეგნული იერსახის მითვისება და ა.შ.

აკრძალვა ემსახურება როგორც კონკურენტების, ისე - მომხმარებლების ინტერესების დაცვას და უზრუნველყოფს, რომ ეკონომიკურმა აგენტებმა კონკურენტული უპირატესობა მოიპოვონ კანონიერი გზით.

საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო არაერთ გადაწყვეტილებაში აღნიშნავს, რომ კონკურენციის სამართალი არ ითვალისწინებს ეკონომიკური აგენტების გარეგნული იერსახის (საქონლის ფორმის ან შეფუთვის) შედარების კრიტერიუმებს. მაგალითისათვის, „წერეთელის მექსიკურის“ საქმეში სააგენტომ გამოიყენა საავტორო სამართლის ნორმები და სასაქონლო ნიშნების ურთიერთშედარების საფუძველზე მიიჩნია, რომ ობიექტის დიზაინში ფერების განსხვავება მომხმარებლისთვის საკმარის განმასხვავებელ ნიშანს არ წარმოადგენს, ამდენად, სახეზე იყო კონკურენციის ნორმების დარღვევა.

სხვა შემთხვევაში სააგენტომ არაკეთილსინდისიერი კონკურენციის შემთხვევად მიიჩნია კონკურენტი ეკონომიკური აგენტის შესახებ სოციალურ ქსელში „უკანონო საქმიანობის გაწევის“ ფაქტის მტკიცება. სააგენტომ განმარტა, რომ საშუალო სტატისტიკური მომხმარებლისთვის აღნიშნული ჩანაწერი აღქმული იქნება იმგვარად, რომ თითქოს კომპანია საქმიანობს უკანონოდ მაშინ, როდესაც არ არსებობს აღნიშნულის დამადასტურებელი არც ერთი მტკიცებულება და უფლებამოსილი უწყების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება კომპანიის საქმიანობის უკანონოდ მიჩნევის შესახებ.

სააგენტო არაერთ გადაწყვეტილებაში უსვამს ხაზს, რომ კონკურენტის მიმართ გამოხატული კეთილსინდისიერი სამეწარმეო ქცევა ასევე გულისხმობს ისეთი მოქმედების განხორციელებისგან თავის შეკავებას, რომელიც აზიანებს მის ინტერესებს. ვინაიდან კონკურენტი ეკონომიკური აგენტების პოტენციური მომხმარებლები წარმოადგენენ ერთსა და იმავე სუბიექტებს, მსგავსი ქმედება ლახავს მომხმარებლის ინტერესებსაც მათთვის კომპანიაზე არასწორი შეხედულების შექმნის გზით.

ამდენად, არაკეთილსინდისიერი კონკურენციის რისკები არ შემოიფარგლება მხოლოდ სასამართლო დავით. იგი შეიძლება დასრულდეს კონკურენციის სააგენტოს მიერ ეკონომიკური აგენტისათვის ჯარიმის დაკისრებით, რომელიც არ უნდა აღემატებოდეს წინა ფინანსური წლის ერთობლივი შემოსავლის 1%-ს. სწორედ ამიტომ, აუცილებელია, ბიზნეს-სუბიექტებმა უზრუნველყონ სამართლიანი კონკურენცია და გაითვალისწინონ სააგენტოს პრაქტიკა აღნიშნულ საკითხებთან დაკავშირებით.

„მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონში განხორციელებული ცვლილებების შედეგად კომპანიის სარეგისტრაციო მონაცემების კანონთან შესაბამისობაში მოყვანის ვადა 2026 წლის 1 აპრილამდე გახანგრძლივდა. ახალი კანონის 254-ე მუხლის თანახმად, კანონის ამოქმედებამდე რეგისტრირებული საწარმო ვალდებულია, 2026 წლის 1 აპრილამდე უზრუნველყოს საწარმოს/ფილიალის სარეგისტრაციო მონაცემების კანონის მოთხოვნებთან შესაბამისობაში მოყვანა.

სამეწარმეო საზოგადოებამ ზემოხსენებული მიზნით მარეგისტრირებელ ორგანოს უნდა წარუდგინოს სადამფუძნებლო შეთანხმება, რომელიც მიიღება საწარმოს ბოლო, 2022 წლის 1 იანვრამდე რეგისტრირებული წესდებით. გასათვალისწინებელია, რომ აღნიშნული მოთხოვნის შეუსრულებლობის შემთხვევაში მარეგისტრირებელი ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას კომპანიის რეგისტრაციის შეჩერების შესახებ, რის შედეგადაც რეესტრიდან ამონაწერი აღარ გაიცემა, აგრეთვე, იზღუდება კომპანიის მიერ საბანკო ანგარიშის მართვის, საგადასახადო ოპერაციების განხორციელების და სხვა მნიშვნელოვანი ფუნქციები.

იმ შემთხვევაში, თუ კომპანიის სადამფუძნებლო დოკუმენტაცია კვლავ არ იქნება შესაბამისობაში ახალ კანონთან, 2027 წლის 1 იანვრიდან მარეგისტრირებელი ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას ვალდებულების დამრღვევი მეწარმის რეგისტრაციის ხარვეზიანობის შესახებ, ხოლო განსაზღვრულ ვადაში მისი გამოსწორების არარსებობისას - მეწარმის/ფილიალის რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ.

აღსანიშნავია ისიც, რომ არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირსა და უცხოური არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ფილიალებს სურვილის შემთხვევაში შეუძლიათ, მათი მონაცემები მოიყვანონ ახალ კანონთან შესაბამისობაში.

ამდენად, იმისათვის, რათა კომპანიებმა შეუფერხებლად შეძლონ საკუთარი საქმიანობის განხორციელება, აუცილებელია, კვალიფიციური იურიდიული მომსახურების მიღება და კანონით დადგენილ ვადაში სადამფუძნებლო დოკუმენტაციის შესაბამისობაში მოყვანა ახალ კანონთან.

2026 წლის 23 იანვარს გამოქვეყნდა საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტოს N04/64 გადაწყვეტილება, რომლითაც დადასტურდა კომპანიის მიერ „მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის რიგი მოთხოვნების დარღვევა. აღნიშნულ გადაწყვეტილებასა და მომხმარებლებთან ურთიერთობისას ბიზნესის ვალდებულებებზე საუბრობს იურიდიული ფირმა ბი ვი ქონსალთინგის მმართველი პარტნიორი, ვახტანგ შურღაია.

სააგენტოს გადაწყვეტილების თანახმად, მოვაჭრეს დარღვევა დაუდგინდა როგორც ინფორმირების ვალდებულების, ისე - მიწოდებული პროდუქტის ნაკლის გამოსწორების ვალდებულებების მიმართულებით. გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ კანონის მე-5 მუხლით გათვალისწინებული სავალდებულოდ მისაწოდებელი ინფორმაცია განთავსებული არ იყო მოვაჭრის სავაჭრო ობიექტზე. კერძოდ, კანონი ავალდებულებს მოვაჭრეს, განათავსოს ინფორმაცია:

• საქონლის ან მომსახურების დასახელების, მწარმოებლისა და საქონლის ან მომსახურების შესაბამისი არსებითი მახასიათებლების შესახებ, ინფორმაციის მატარებლის სპეციფიკის გათვალისწინებით;
• მოვაჭრის ვინაობის (სახელწოდების) და მისამართის (იურიდიული მისამართის) შესახებ; არსებობის შემთხვევაში - მოვაჭრის ელექტრონული ფოსტის მისამართის, ფაქსისა და ტელეფონის ნომრების თაობაზე, რომელთა მეშვეობითაც მომხმარებელს შეეძლება მოვაჭრესთან კომუნიკაცია;
• კანონისმიერი გარანტიის შესახებ, აგრეთვე, მომხმარებლისთვის შემდგომი მომსახურების გაწევის პირობების შესახებ.

დამატებით, დარღვევად შეფასდა ისეთი ქმედებები, როგორიცაა: წუნდების აქტის წარდგენის საფუძველზე ნივთის შეცვლაზე უარის თქმა, თანხმობის მიუხედავად მომხმარებლისათვის თანხის ანაზღაურების არ-არსებობა და ა.შ.

აღსანიშნავია, რომ სააგენტოს განმარტებით მომხმარებელი პრეტენზიის წარდგენისას ავტომატურად არ თავისუფლდება მტკიცების ტვირთისაგან. საქონლის გადაცემიდან 6 თვის ვადაში ნაკლის აღმოჩენის შემთხვევაში მომხმარებელი თავისუფლდება მტკიცების ტვირთისგან, რადგან ივარაუდება, რომ ნაკლი საქონლის მიწოდებისას არსებობდა. თუმცა, იმისთვის, რომ მომხმარებელმა აღნიშნული უპირატესობით ისარგებლოს, მას ევალება ცალკეული ფაქტების დამადასტურებელი მტკიცებულებები წარადგინოს.

ამდენად, იმისათვის, რათა ბიზნესმა შეძლოს მომხმარებლის უფლებების ეფექტური დაცვა და სამეწარმეო საქმიანობის შეუფერხებლად განხორციელება, აუცილებელია, დაცული იქნეს ინფორმირების ვალდებულება და მეორეული ვალდებულებები, როგორიცაა: ნაკლიანი საქონლის შეკეთება, შეცვლა ხელშეკრულების შესაბამისი საქონლით.